Или во превод: “Ми се игра баскет.” Би кажал и повеќе, но толку од мојот лимитиран ќинесќи Ова е пост кој го одамна го ветував (едно шес месеци), но никако не седнав да го напишам.

Баскет е многу популарен спорт у Ќина, игра и старо и младо, и шуто и рогато. Колку знаат да играат, е дискутабилно. Се игра четири на четири на еден кош. Се чека со саати за да се дое на ред. На убав ден, пораз е недозволив ако сакаш да играш пак. Моеш да чекаш на соседниот терен (нарочито, кај мене на факултет игралиштето има 8 терени еден до друг шо имаат обрач), но тешко изводливо е дека набрзо ќе дочекаш утакмица.

Тоа е затоа што сите милијарда и четрсто милиони Ќинези чекаат бољи пар на твојот терен. Ок, лажам, ама замислете си ја глетката. 8 х 2 х 4 = 64 луѓе играат у секој момент, и уште минимум толку чекаат бољи пар. У Скопје баскет три на три се договара две недели унапред и се чува еден чеок за “резерва” пошто стално некој откажува.

На баскет у Ќина, као висок белец имаш приоритет у драфт, ама си поизложен на ќотек у рекет. Милост нема. Сите се пожртвувани. У малкуте партии што ги иам изиграно иам видено повеќе паѓање на глава, виткање зглобови и раскрварени колена него ли за цел живот. Но, нема расправање за фаул. Пошто има поише фаули од кошеви. Се игра до шест најчесто.

Предноста на драфт ти се зголемува повеќекратно кога ќе кажеш дека си од Југославија. Океј, моеш да кажеш дека си од Маќедонија, но сем некој студент по историја или некој заинтересиран во опскурни работи, сите ќе те гледаат со незнаење. Не би ги судел. Само дистриктот во кој живеам е 2,5 милиони луѓе; Пеќинг е можеби и 20, ако ги вклучиме и мигрантите. Во учебниците тешко и да ја има Маќедонија, а на вести сигурно има побитни работи да се гледаат.

Плус, по што да ја знаат Маќедонија, што им значи нешто? Првото прашање е “која е најразвиена индустрија?” Второто прашање е “што извезувате?” Третото прашање е “кој е најзначаен ресурс?” Муабетот секако завршува кај “колку народ живее таму?” Дури и јас имам проблем да ги одговорам овие работи. Да им кажам “Европа,” не иде. Па затоа им викам “Југославија.” Знаат за Тито, Бата Живојиновиќ, Дражен Петровиќ и Дивац.

Баскет вештини се особено важни и надвор од секојдневниот живот. Од особено големо значење е способноста за градење простор. Во земја со милијарда и четрсто милиони луѓе, простор е луксуз. Тоа особено важи за јавен превоз. Кога сите милијарда и четрсто милиони (што не знаат да чекаат во редица) баш сакаат да влезат во твојот вагон во метро и се спремни да се гураат до смрт, многу е важно да се блокира ногата на противникот и да се загради со лакт.

Но, ко крупен белец со брада кој изглеа накурчено, си помалку изложен на гурање пошто, кој би сакал да се гура со крупен белец со брада кој изглеа накурчено.

Дека басќет е од особена важност у Ќина човек се уверува на секојдневна база. На пример, минатата недела потпретседателот и наследник на претседателот и генерален секретар на Комунистичката Партија Ху, господинот Шји Џинпин, беше во посета на САД. Неговата последна станица беше Стејплс Центар, каде човекот се појави на полувреме на утакмицата Лејкерс-Феникс и седеше во ложата до четвртата четвртина.

Неговиот омилен кошаркар Коби (сметан за најпопуларен Американец во Ќина) кој пред утакмицата му остави на господинот Шји патики со автограм, за тој период постигна 18 поени. На Шји му беше врачен и автентичен жуто-љиљаков дрес со неговото име од страна на градоначалникот на ЛА чие име е премногу тешко за изговарање, Меџик Џонсон и Дејвид Бекам (кој патем, не се ни помачи да се дотера за дочекот на така битниот гостин). За да биде вечерта поспектакуларна, Ентони Гаудлок на своите патики имаше напишана порака на ќинесќи: Добредојде потпретседателе Шји!

Ќина е најголемиот пазар на НБА, и воедно, НБА е најпопуларна бранша од западната култура која е дозволена во Ќина. Додека на пример, владата се уште дозволува само по 20 холивудски филмови годишно во кино-салите, и интензивно го “филтирира” Интернетот, НБА утакмици се гледаат секој ден (тука се од сабајле), се носат дресови и патики, а НБА играчите се најпознати странски селебритис (затоа идат секое лето нели).

Влегувањето на Јао во НБА го зацементира статусот на Лигата и кошарката ко спорт како најважна споредна работа во земјата. Кога сме кај Јао, човекот сега е бизнисмен (недвижнини, сопственик на Шангхаи Шаркс, отвори и винарија, активист за животински права), и студент на Џјао Тонг (тој универзитет шо ги праи рангирањата).

Сепак, Ќина се стреми да создаде и домашна басќет сцена. Има своја професионална лига, која станува се поквалитетна од година од година. Една причина за тоа е и најмувањето на ислужени, или потценети НБА играчи. Стефон Марбери си го најде својот дом тука, и во моментов растура со пеќиншќите Патки. Особено јака сезона има Вилсон Чендлер кој игра за Џ’џианг Гуанша.

Лани убедливо доминантен беше Квинси Дуби (ѕвер во НЦАА, никој и нишчо во Сакраменто и Торонто) кој ќе беше МВП да не беше правилото дека странец не може да биде МВП у Ќина. Особено јака сезона оваа година имаше и Џеј-Ар Смит, кој имаше во просек преку 34 поени, 7 скока и 4 асистенции за 32 минути игра ко резерва поголем дел од сезоната, кој последните две утакмици (пред 2-3 недели) се истури со 60 и 41 поени соодветно.

Но, за жал на ќинесќите фанови, не се појави на Ол-Стар натпреварот, затоа што штом неговата сезона заврши (тимот му од Џ’Џианг, не се Гуанша на Чендлер, но не можам да го изговорам името), човекот се најде на авион за Њујорк, каде им се придружи на Њујорк Линсенити.

Тоа пак не води, погодувате, до Џереми Лин.

Во отсуство на Јао, Лин во Ќина улета ко ќец на десетка. Сега, претпоставувам за многумина е конфузно зошто Ќинезите би биле екстатични за Лин, кога типот и самиот се декларира ко Тајванец по потекло.

Епа, Гоце Делчев шо бил, Маќедонец или Българин? Александар шо бил, Маќедонец или Грк?

Е така и Лин. Сепак, Лин е многу поприсутен во медиумите преку Тајванскиот проток. Таму национализмот, разбирливо е многу пожесток отколку во континентална Ќина. Имав можност да погледам малку тајванска телевизија, и нема да ве излажам ако речам дека можеби 50% од вестите беа во врска со Линсенити.

Дури неговиот подем го поврзуваат со економски текови, климатски промени, хороскопи (он е Змеј, и почна да доминира баш кога започна годината на Змејот – музичето од Зона Сумрака), космички сили и секако, супериорноста на Тајванците. Прогласен е за најпосакуван ерген и личност на годината (иако е февруари).

Властите во Пеќинг, сепак, имаат и други причини да бидат претпазливи со култот на Лин. Освен што е по потекло тајвански Ќинез, тој е пред се Американец, растен, образован и формиран ко личност и кошаркар во САД.

Пострашно е што тој е фанатичен рисјанин, кој секоја прилика во медиумите ја користи (да не речам злоупотребува) за ширење на верата, и препишување на неговиот успех на наводната божја волја. Во крстоноштвото има сојузник во Лендри Филдс – на пример, она што многумина го доживуваат ко Nerd Shake (Каракаш го постираше овој инфографик), всушност е читање на библијата (коа покажуваат нагоре покажуваат кон небото каде Ѓорѓи Колозов небаре седи и игра НБА Лајв со семоќен џоистик).

Рисјанството не е многу пожелно, а е се’ попопуларно во Ќина, па така не е баш од интерес на Партијата Џереми Лин да вежба за поп пред нивната јавност (инаку самиот Лин најави дека по завршувањето на кошаркарската кариера ќе биде свештено лице). На крајот, Лин претставува во одредена мера и пораз за Ќина ко кошаркарска сила. По некоја случајност, семејството на Лин да не пребегало прво на Тајван а потоа да мигрира во САД, Џереми никогаш не би бил кошаркар.

Прво, во Ќина све што е испод два метра, нема теоретска шанса да успее у басќет (системот на тренирање и селектирање играчи им е сличен на рускиот). Сите познати кошаркари од Ќина впрочем – Ванг, Јао, И, се стапови од 2.20, или бар 2.10 – и тоа е идеалот за баскет ѕвезда у Ќина.

Второ, ако некому му иде математика до таа мера за да заврши на Харвард, никад нема да му биде дозволено да стане од книга и да игра басќет.

Трето, од милиони кошаркари у Ќина, никој освен гореспоменатите стапови не стигнал до нивото на Лин – во смисла на вештина и упорност. Токму затоа, весникот Глобал Тајмс (во една или друга форма гласило на официјален Пеќинг како и повеќето медиуми), го повика ќинесќиот народ да го бодри Лин, но не заради потеклото, туку заради тоа што е јак кошаркар.

Иначе ќинеското име на Џереми Лин е 林书豪 (Лин Шухао). Лин е шума (карактерот е дуплирано дрво, 木), шу значи книга, а хао напишано ко што е вака веројатно значи голем и јак (а може да сум и ја у грешка).

Немам поента, само се разбацавам со новостекнатите знаења и вештини